Damga Vergisi

D Harfi

Tanım

Damga vergisi, belirli bir hukuki sonucu ispatlayan kâğıt ve belgeler üzerinden alınan dolaylı vergidir. Sözleşme, taahhütname, makbuz gibi evraklarda uygulanır; bedel içerenlerde nispi, içermeyenlerde maktu olabilir. Vergi, belgenin düzenlenmesiyle doğar.

Örnekler

Bir çalışanla yıllık brüt ücreti 600.000 TL olan iş sözleşmesi imzalanır ve bu tutar üzerinden belirli oranda vergi ödenir. Bu ödenen tutar damga vergisidir.

Aynı Harfle Başlayan Terimler

Dış Ödemeler Açığı

Dış ödemeler açığı, bir ülkenin dış ekonomik ilişkilerinde, yurt dışına yaptığı toplam ödemelerin yurt dışından elde ettiği toplam gelirlerden fazla olması sonucu ortaya çıkan ekonomik dengesizlik durumudur. Başka bir ifadeyle dış ödemeler açığı, bir ülkenin dış ticaret, hizmet ticareti, yatırım gelirleri ve sermaye hareketlerini kapsayan ödemeler bilançosunda gelirlerden daha fazla gider oluşması anlamına gelir. Bu durum genellikle ülkenin döviz ihtiyacının arttığını ve dış kaynaklara olan bağımlılığın yükseldiğini gösterir. Dış ödemeler açığının en önemli bölümü çoğu zaman cari açık olarak bilinen ticaret ve hizmet dengesi açığından oluşur. Bir ülke, ürettiğinden daha fazla mal ve hizmet ithal ediyorsa, yani ithalat ihracattan fazlaysa dış ödemeler açığı oluşabilir. Bunun yanı sıra, yabancı yatırımcılara yapılan faiz ve kâr transferleri, dış borç geri ödemeleri ve yurtdışına gönderilen sermaye hareketleri de dış ödemeler açığını etkileyen faktörler arasındadır. Ekonomik durgunluklar, enerji bağımlılığı, yüksek enflasyon veya döviz kuru dalgalanmaları gibi unsurlar da açığın büyümesine katkı sağlayabilir. Dış ödemeler açığı, bir ülkenin ekonomik istikrarı açısından önemli bir göstergedir. Sürekli artan bir dış açık, ülkenin döviz rezervlerini zorlayabilir ve zamanla finansal kırılganlığı artırabilir. Bu nedenle ülkeler, dış ödemeler açığını kontrol altında tutmak için çeşitli ekonomi politikaları uygular. İthalatı azaltmayı, ihracatı teşvik etmeyi, yabancı yatırımları çekmeyi ve turizm gelirlerini artırmayı hedefleyen stratejiler dış ödemeler dengesini güçlendirmeye yardımcı olur. Ayrıca merkez bankaları, döviz piyasasına müdahale ederek kur istikrarını sağlamaya çalışabilir. Dış ödemeler açığının yönetilebilmesi için sadece kısa vadeli önlemler değil, aynı zamanda uzun vadeli yapısal politikalar da gereklidir. Enerji alanında dışa bağımlılığın azaltılması, teknolojik üretimin artırılması, yüksek katma değerli mal ihracatı ve güçlü yatırım ortamı oluşturulması dış açığın sürdürülebilir şekilde düşürülmesine katkı sağlar. Sağlıklı bir ekonomi için dış ödemeler dengesinin istikrarlı olması büyük önem taşır. Kısacası dış ödemeler açığı, bir ülkenin dış ekonomik ilişkilerindeki gelir–gider dengesinin bozulmasıyla ortaya çıkan önemli bir makroekonomik sorundur. Hem ekonomik performansı hem de döviz piyasalarını yakından etkileyen bu gösterge, ülkelerin mali politikalarının belirlenmesinde kritik bir rol oynar.

Dış Ödemeler Fazlası

Dış ödemeler fazlası, bir ülkenin dış ekonomik ilişkilerinde, yurt dışından elde ettiği toplam gelirlerin yurt dışına yaptığı toplam ödemelerden daha yüksek olması sonucu ortaya çıkan olumlu denge durumudur. Başka bir ifadeyle dış ödemeler fazlası, dış ticaret, hizmet ticareti, yatırım gelirleri ve sermaye hareketlerini kapsayan ödemeler bilançosunda gelirlerin giderleri aşması anlamına gelir. Bu durum, ülkenin döviz rezervlerinin güçlendiğini, dış kaynak ihtiyacının azaldığını ve ekonomik istikrarın arttığını gösteren önemli bir göstergedir. Dış ödemeler fazlasının en önemli kaynağı çoğu zaman ihracatın ithalattan fazla olmasıdır. Bir ülke, dünya pazarına daha fazla mal ve hizmet satıyor, buna karşılık dışarıdan daha az ürün alıyorsa dış ekonomik ilişkilerde net bir kazanç elde eder. Bunun yanı sıra turizm gelirlerindeki artış, yurt dışında çalışan vatandaşların gönderdiği dövizler, yabancı yatırımcıların ülkeye getirdiği sermaye akımları ve yüksek yatırım gelirleri de dış ödemeler fazlasına katkı sağlar. Ayrıca düşük dış borç ödemeleri ve iyi yönetilen mali politikalar da bu dengeyi güçlendirir. Dış ödemeler fazlası ekonomik açıdan birçok olumlu etki yaratır. İlk olarak ülkenin döviz rezervleri artar, bu da ekonomik krizlere karşı daha güçlü bir tampon oluşturur. Dövizin bol olduğu ekonomilerde kuru istikrarlı tutmak daha kolaydır ve finansal piyasalarda güven artar. İkinci olarak dış ödemeler fazlası, ülkenin dış borçlanma ihtiyacını azaltır ve kredi notunun yükselmesine katkı sağlayabilir. Bu durum hem yatırımcı güvenini pekiştirir hem de uzun vadeli ekonomik planlamayı daha sağlam bir zemin üzerine kurar. Ancak dış ödemeler fazlası her zaman tamamen olumlu bir durum olarak değerlendirilmez. Bazı durumlarda tüketimin zayıf olması, ithalatın düşüklüğü veya iç talebin yetersizliği gibi nedenlerle fazla oluşabilir. Bu tür fazlalar ekonomik daralmanın bir göstergesi de olabilir. Bu nedenle dış ödemeler fazlasının sebeplerinin doğru analiz edilmesi önemlidir. Ekonomi politikalarında amaç, dış ödemeler dengesinin sürdürülebilir bir yapıda tutulmasıdır. Üretimin artması, ihracatın çeşitlenmesi, turizm gelirlerinin güçlendirilmesi, teknolojik yatırımların desteklenmesi ve dışa bağımlılığın azaltılması dış ödemeler fazlasını sağlıklı bir şekilde artıran uzun vadeli stratejilerdir. Kısacası dış ödemeler fazlası, bir ülkenin dış ekonomik ilişkilerde net gelir elde ettiğini gösteren önemli bir makroekonomik göstergedir. Ekonomik istikrar, güçlü döviz rezervleri ve dış finansman ihtiyacının azalması açısından kritik bir role sahiptir.

Dönem

Dönem, muhasebe alanında işletmenin tüm finansal işlemlerinin belirli bir zaman aralığı içinde kaydedilip raporlandığı, başlangıcı ve bitişi açık şekilde belirlenen mali süreci ifade eder. Muhasebede dönem kavramı, işletmenin faaliyetlerini düzenli şekilde izlemek, gelir ve giderleri doğru zaman dilimlerine ayırmak ve finansal tabloları standartlaştırılmış bir çerçevede hazırlamak için kullanılır. Bu nedenle dönem, muhasebenin temel ilkelerinden biri olan dönemsellik kavramının doğrudan sonucudur. İşletmeler sürekliliği esas alınsa da finansal performansın analiz edilebilmesi için hayatları belirli dönemlere ayrılır. Muhasebede dönem genellikle aylık, üç aylık (çeyrek dönem) ve yıllık olmak üzere farklı uzunluklarda olabilir. Yasal düzenlemeler doğrultusunda işletmeler çoğu vergi ve raporlama yükümlülüğünü yıllık muhasebe dönemi üzerinden yerine getirirken, iç denetim ve performans izleme amaçlı olarak aylık ya da çeyrek dönem analizleri yapabilir. Her dönemin sonunda gelir, gider, varlık, borç ve özkaynak kalemleri değerlendirilir ve dönem sonu itibarıyla işletmenin mali durumu finansal tablolara yansıtılır. Dönem kavramının muhasebede bu kadar önemli olmasının temel nedeni, gelir ve giderlerin doğru döneme ait olması gerekliliğidir. Dönemsellik ilkesi gereği, bir gelirin ya da giderin hangi dönemde gerçekleştiği belirlenerek o dönemin kayıtlarına işlenir. Böylece işletmenin gerçek performansı doğru bir şekilde ölçülür ve dönemler arası karşılaştırma yapılabilir. Örneğin bir satışın faturası hangi ayda düzenlenmişse, geliri de o dönemin hesaplarına dahil edilir. Aynı şekilde giderler de gerçekleştiği dönemde kaydedilmelidir. Finansal tabloların tutarlı ve güvenilir bir şekilde hazırlanabilmesi için muhasebe dönemi boyunca tüm işlemler doğru şekilde kaydedilir. Dönem sonunda işletmeler Gelir Tablosu, Bilanço, Nakit Akış Tablosu gibi temel raporları hazırlar. Gelir Tablosu dönemin gelir ve giderlerini gösterirken, Bilanço dönemin sonunda işletmenin mali durumunu ortaya koyar. Bu tablolar hem işletme yöneticileri hem yatırımcılar hem de resmi kurumlar için kritik öneme sahiptir. Dönem aynı zamanda vergi hesaplamalarının temelini oluşturur. İşletmeler dönem sonunda elde ettikleri net kâr üzerinden vergi öder. Bu nedenle kayıtların doğru döneme yapılması hem yasal uyum hem de finansal doğruluk açısından zorunludur. Kısacası dönem, muhasebenin temel yapı taşlarından biri olup işletmenin mali faaliyetlerinin düzenli, karşılaştırılabilir ve denetlenebilir biçimde izlenmesini sağlayan kritik bir zaman aralığıdır. Doğru belirlenmiş muhasebe dönemleri, işletmenin gerçek performansını ortaya çıkarır ve sağlıklı finansal kararlar alınmasına yardımcı olur.

Dönen Varlıklar

Dönen varlıklar, bir işletmenin en fazla bir yıl içinde ya da normal faaliyet döngüsü boyunca nakde dönüşmesi, tüketilmesi veya kullanılması beklenen varlıklarını ifade eden temel bir finans ve muhasebe kavramıdır. İşletmenin günlük faaliyetlerini sürdürebilmesi için gerekli olan bu varlıklar, likidite düzeyi yüksek olan unsurlardan oluşur. Bu nedenle dönen varlıklar, işletmenin kısa vadeli yükümlülüklerini karşılama gücünü gösteren en önemli göstergelerden biridir. Dönen varlıkların içeriği oldukça çeşitlidir. Nakit ve nakit benzerleri, dönen varlıkların en likit kalemlerini oluşturur ve kasadaki para, banka hesapları, kısa vadeli mevduatlar gibi anında kullanılabilir değerleri kapsar. Ticari alacaklar, müşterilere yapılan satışlardan doğan ve yakın dönemde tahsil edilmesi beklenen alacakları içerir. Stoklar ise işletmenin satışa sunmayı planladığı veya üretimde kullanacağı hammadde, yarı mamul ve mamul ürünlerinden oluşur. Ayrıca peşin ödenmiş giderler, kısa vadeli finansal yatırımlar ve diğer dönen varlıklar da bu gruba dahildir. Dönen varlıkların işletme açısından önemi oldukça büyüktür. Bu varlıklar, işletmenin günlük işleyişinin sürdürülebilmesi için ihtiyaç duyduğu nakit akışını sağlar. Örneğin stokların yeterli seviyede olması satış süreçlerini aksatmazken, ticari alacakların zamanında tahsil edilmesi işletmenin likiditesini korur. Aynı şekilde kasadaki nakit ve banka bakiyeleri, kısa vadeli borçların ödenmesi ve beklenmeyen finansal ihtiyaçların karşılanması için hayati rol oynar. Finansal analizde dönen varlıklar, işletmenin likidite oranlarının hesaplanmasında kullanılır. Cari oran ve asit-test oranı, işletmenin kısa vadeli borçlarını ödeme kapasitesini ölçen temel oranlardır ve direkt olarak dönen varlıklarla ilişkilidir. Bu oranlar, işletmenin finansal sağlığına ilişkin önemli ipuçları verir; yüksek oranlar güçlü likiditeyi, düşük oranlar ise nakit sıkıntısı riskini gösterir. Dönen varlıkların yönetimi, işletmelerin kârlılığı ve sürdürülebilirliği açısından kritik öneme sahiptir. Verimli stok yönetimi, düzenli tahsilat süreçleri, doğru nakit planlaması ve riskleri minimize eden yatırım tercihleri dönen varlıkların sağlıklı yönetilmesini sağlar. Kötü yönetilen dönen varlıklar ise nakit sıkışıklığına, finansal dengesizliğe ve işletme faaliyetlerinin aksamasına neden olabilir. Kısacası dönen varlıklar, kısa vadede nakde dönüşebilme özelliğine sahip, işletmenin faaliyetlerini sürdürebilmesi için gerekli olan en temel varlık grubudur. Bu varlıkların etkin bir şekilde yönetilmesi, işletmenin finansal istikrarı ve operasyonel başarısı için vazgeçilmezdir.

Damping

Damping, bir malın ihracat fiyatının menşe/ihracatçı ülkesindeki “normal değer”in altında belirlenerek dış pazara satılmasıdır. Amaç pazar payı kazanmak olabilir; yerli üretime zarar doğarsa anti-damping soruşturması açılır ve anti-damping vergisi gibi önlemler uygulanır.

Dar Piyasa

Dar piyasa, alıcı-satıcı sayısı ve işlem hacmi düşük olduğu için likiditesi sınırlı, alış-satış farkı (spread) genellikle geniş olan piyasadır. Bu durumda büyük bir emir fiyatı daha çok oynatır, işlemler yavaşlar ve maliyet artar; fiyat keşfi zorlaşabilir.

Sözlüğe Geri Dön

Sorunuz mu var?

Her An Yanınızdayız!

İşiniz durmasın, tüm sorularınıza çözüm sunuyoruz. Hızlı ve güvenilir destek için buradayız!

Bize Ulaşın