Oligopson

Tanım

Oligopson, bir piyasada az sayıda alıcının bulunduğu ve bu alıcıların satıcılara yönelik talebi kontrol ettiği bir piyasa yapısını ifade eder. Oligopson, oligopol ile benzer şekilde, piyasa yapısındaki güç dengesizliğini gösterir, ancak bu sefer güç, satıcılar yerine alıcılar tarafından kontrol edilir. Bu tür bir piyasa yapısında, birkaç büyük alıcı, ürünlerin fiyatlarını ve tedarik koşullarını belirleyen önemli bir rol oynar. Oligopson, özellikle iş gücü piyasası, tarım ürünleri piyasası ve hammadde piyasaları gibi alanlarda görülebilir. Oligopson piyasasında, satıcılar (genellikle üreticiler veya tedarikçiler), sınırlı sayıda alıcıya ürün satmak zorunda kalırlar. Bu durum, alıcıların pazarlık gücünü artırır çünkü birçok tedarikçi, satışlarını bu az sayıda alıcıya bağımlı hale getirir. Sonuç olarak, alıcılar, fiyatları baskı altında tutma, satış koşullarını değiştirme ve pazarın kontrolünü elde etme noktasında önemli bir güç kazanır. Örneğin, büyük perakendeciler, birçok küçük üreticiden daha düşük fiyatlarla mal satın alma gücüne sahip olabilirler. İş gücü piyasasında da oligopson görülür. Bir ülkede, büyük şirketlerin veya hükümetin iş gücü talebini belirlediği ve işçilerin iş aramak için sınırlı seçenekleri olduğu bir ortamda, işverenler bu piyasayı kontrol edebilir. Özellikle, belirli bir sektörde sadece birkaç büyük işverenin faaliyet gösterdiği durumlarda, işçiler üzerindeki pazarlık gücü zayıflar, çünkü işçilerin seçim yapabileceği az sayıda işveren vardır. Oligopson piyasaları, rekabetin zayıf olduğu ve fiyatların alıcılar tarafından kontrol edildiği piyasalardır. Bu yapıda, alıcılar, talep ettikleri ürünlerin fiyatlarını düşürme yeteneğine sahiptir, bu da satıcıların düşük fiyatlarla mal satmalarına yol açabilir. Bu tür bir piyasada, genellikle tüketici refahı azalabilir, çünkü tedarikçiler daha düşük fiyatlarla satış yapmak zorunda kalabilir ve bunun sonucunda ürün kalitesinde azalma veya tedarikçi karlarının düşmesi söz konusu olabilir. Oligopson, fiyat istikrarı sağlamak adına, bazı durumlarda daha düşük maliyetler sağlayabilir. Ancak, diğer yandan, satıcıların kâr marjlarının daralması ve piyasadaki üreticilerin zarara uğraması gibi olumsuz etkiler de doğurabilir. Örneğin, tedarikçiler, daha düşük fiyatlarla satış yapmaya zorlandıklarında, yeni yatırımlar yapma ya da üretimlerini artırma konusunda istekli olmayabilirler. Oligopson, az sayıda alıcının piyasada etkili olduğu ve bu alıcıların fiyatlar ve koşullar üzerinde önemli bir kontrol sağladığı bir piyasa yapısıdır. Bu yapıda, alıcılar daha güçlü bir pazarlık pozisyonuna sahipken, satıcılar düşük fiyatlar ve sınırlı satış fırsatları ile karşı karşıya kalabilirler. Oligopson piyasaları, bazı durumlarda daha düşük fiyatlar ve verimlilik sağlayabilirken, diğer yandan tüketici refahını ve pazar çeşitliliğini olumsuz yönde etkileyebilir.